שטימען לויט די שיקולים פון הלכה
רבנים פאר וועמען מיר האבן דרך ארץ האבן געפסק׳נט אז שטימען איז א חיוב גמור. דאס זענען די שאלות וואס זיי ברענגען ארויס, און די תשובות פון די מקורות.
איז דען שטימען נישט פיקוח נפש?
די וואס האלטן אז מען מוז שטימען, ברענגען דעם טעם פון פיקוח נפש: אפילו א ווייטע מעגליכקייט אז איין שטימע וועט מכריע זיין איבער לעבנס און איבער קרקע, איז שוין מחייב. מיר זענען מסכים אז אין ארץ ישראל שטייען לעבנס אויפן שפיל. דווקא דערפאר איז די שאלה וואס די שטימע טוט למעשה.
דער חיוב, לויט דעם טעם וואס מען גיט אים, שטיצט זיך אינגאנצן אויף דער תוצאה: אפצוהאלטן שאדן פון כלל ישראל און צו שטארקן די וואס קענען אפשר טון גוטס. א חיוב וואס שטייט אויף א חשבון פון תוצאה, קען אונז נישט אסר׳ן צו מאכן דעם חשבון פון דער תוצאה. און דער חשבון שטייט געשריבן אינעם רעקארד: סיני, אוסלו, חברון, גוש קטיף און די אפגעלייגטע ריבונות, אלע דורכגעפירט דורך ליסטעס וואס זענען געוועלט געווארן כדי זיי אפצושטעלן.
און וואס מיט ״בהדי כבשי דרחמנא למה לך״?
חזקיהו האט געזען ברוח הקודש אז זיינע קינדער וועלן נישט זיין הגונים, און האט זיך אפגעהאלטן פון פרייה ורבייה. ישעיהו האט אים געזאגט: מאי דמפקדת איבעי לך למעבד, ומה דניחא קמיה קודשא בריך הוא לעביד
(ברכות י, א).
אבער פרייה ורבייה איז א מצוה בפני עצמה. שטימען איז נישט קיין מצוה בפני עצמה; זיין חיוב איז נגזר פון זיין תוצאה. און וואס מען וועגט דא איז נישט כבשי דרחמנא, נאר אן עפנטליכער רעקארד פון דרייסיג יאר.
א איד וואס שטימט נישט, גיט ער דען נישט צוויי פתקאות פאר יעדן שונא?
איינער וואס בלייבט אליין אינדערהיים און זאגט גארנישט, אפשר. אן עפנטליכער אפזאג פון א ציבור, אויף א תנאי, איז נישט קיין פתק וואס מען גיט צו עמיצן; עס איז א הכשר וואס מען האלט צוריק.
און מיר האבן שוין געזען וואס עס ווערט פון שטימען וואס מען האט געגעבן פון מורא. אין 1981 האבן א סך אריבערגעטראגן זייער שטימע פון התחיה צום ליכוד, כדי דער מערך זאל נישט געווינען. התחיה האט באקומען דריי מאנדאטן, און רוני מילו האט מודיע געווען פון דער כנסת־בימה אז דער וויכוח איבער קעמפ דעיוויד איז פארענדיגט. די שטימען וואס מען האט געגעבן כדי אפצושטעלן די לינקע, זענען גערעכנט געווארן ווי א מאנדאט פאר צוריקציאונג (חגי סגל, ימית, סוף, עמ׳ 43).
און וואס מיט ״גיט א טייל, כדי צו ראטעווען אלעס״?
די ברירה וואס מען לייגט פאר דעם וויילער ביי יעדע בחירות איז די: גיט אונז א טייל, און אויב נישט, וועט די אנדערע זייט נעמען אלעס. חברון אין 1997, גוש קטיף אין 2005, די ריבונות אין 2020. היי יאר איז די אנדערע זייט אייזנקוט, און דאס ״אלעס״ איז יהודה ושומרון.
די משנה האט שוין מכריע געווען אין אזא מין מצב: וכן נשים שאמרו להם נכרים: תנו אחת מכם ונטמא, ואם לאו הרי אנו מטמאים את כולכם, יטמאו את כולן ואל ימסרו להם נפש אחת מישראל
(תרומות ח, יב). דער ברטנורא שרייבט: ובהא מודו רבי אליעזר ורבי יהושע
. און אפילו ביי די ככרות פון תרומה אין דער פריערדיגער משנה, איז רבי יהושע מתיר נאר צו לייגן אויף א פעלז, נישט צו געבן אין זיין האנט.
דער רמב״ם פסק׳נט אזוי אין הלכות יסודי התורה ה, ה, און ברייטערט עס אויס אויף א חבורה וואס מען האט פארלאנגט זי זאל איבערגעבן איינעם אויף הריגה. און אפילו וואו ער איז מתיר איבערצוגעבן א געוויסן מענטש וואס איז חייב מיתה, ווי שבע בן בכרי, האט ער צוגעלייגט: ואין מורין להם כן לכתחילה
.
פאר די וואס רופן שטימען פיקוח נפש, איז דער כלל פון דער משנה ביי נפשות דער כלל וואס גילט דא. וואס מען נעמט ביי אונז צו מיט כח, האט מען צוגענומען. וואס מיר געבן איבער, האבן מיר איבערגעגעבן.
איז דאס נישט זיך פארלאזן אויף א נס?
אין מזכירין מעשה ניסים
(ירושלמי יבמות טז, ד). מען בויט נישט קיין הלכה אויף דעם וואס איז ארויפגעקומען פונעם בור נאך דריי טעג.
דער נס איז צו רעכענען אז די דאזיגע ליסטע, דאס מאל, וועט נישט מאכן קיין פשרות, נאך אלעס וואס מיר האבן געזען. די התחייבות שטיצט זיך נישט אויף א נס נאר אויף א מעכאניזם: א שטימע וואס ווערט געגעבן נאר פאר אן אונטערשריפט, און א התחייבות וואס מען קען נאכקוקן ביי א באשטימטן דאטום.
וועט דאס נישט העלפן די לינקע צו געווינען?
ווער עס פירט דורך די צוריקציאונגען, איז די רעכטע: בגין אין סיני, נתניהו אין חברון און ביי וואי, שרון אין גוש קטיף. זיי האבן דאס געטון מיט די שטימען פון דעם מחנה וואס וואלט זיך געשלאגן קעגן יעדן אנדערן, א מחנה וואס האט זיי געוועלט און מען האט אים געזאגט ווייטער צו שטימען פאר זייער ליסטע.
די התחייבות טרעט אריין אין קראפט נאר ווען 40,000 מענטשן וועלן אונטערשרייבן. ביז דעמאלט שטימט יעדער ווי ער וויל. וואס זי בויט איז א בלאק וועמענס שטימע איז נישט פון פאראויס געזיכערט, און יעדע ליסטע, פון וועלכער זייט עס זאל נישט זיין, קען אים געווינען מיט אן אונטערשריפט.